AI DAGELIJKS

AI-bedrijven betalen kunstenaars: is dat genoeg voor MKB?

3 augustus 2026 | Boris Kusters

Inhoud

AI-bedrijven betalen kunstenaars: is dat genoeg voor MKB?

Illustratoren, fotografen en tekstschrijvers roepen al jaren dat AI-bedrijven hun werk gebruiken om modellen te trainen, zonder te vragen en zonder te betalen. The Verge beschrijft deze week hoe daar verandering in komt: een nieuwe generatie bedrijven, met de startup Pippa voorop, betaalt kunstenaars nu wel wanneer hun werk meehelpt aan het trainen van AI-modellen zoals Seedance, het videogeneratiemodel van ByteDance. Klinkt als een oplossing, maar de vraag die overal opduikt is simpel: is geld genoeg om het vertrouwen terug te winnen?

Voor jou als MKB-ondernemer gaat dit verder dan een welles-nietes tussen techbedrijven en de kunstwereld. Of je nu zelf ontwerpt, fotografeert of schrijft voor klanten, of juist AI-tools inzet om content te maken voor je bedrijf: de manier waarop AI-modellen aan hun trainingsdata komen, raakt jouw rechten en risico's rechtstreeks. In dit artikel leg ik uit wat er speelt, welke tools inmiddels eerlijker werken en wat je vandaag kunt doen om je werk en je bedrijf te beschermen.

Waarom kunstenaars al jaren protesteren tegen AI-training

De klacht is simpel en hardnekkig: generatieve AI-modellen zijn getraind op miljarden afbeeldingen en teksten die gewoon van het internet zijn geschraapt, inclusief het werk van professionele makers. Toestemming werd niet gevraagd, betaling werd niet gedaan. Techbedrijven noemden dat lange tijd noodzakelijk voor de ontwikkeling van de technologie: transformatief gebruik, geen diefstal. Kunstenaars zagen het anders en stapten naar de rechter, met rechtszaken tegen onder meer Stability AI als bekendste voorbeelden.

In de EU staat die discussie inmiddels niet meer los van wetgeving. De EU-AI-Act verplicht aanbieders van general-purpose AI-modellen om een samenvatting te publiceren van de data waarop ze trainen. Voor een Nederlandse fotograaf of illustrator is dat een opening: je kunt makkelijker checken of jouw portfolio in die trainingsset zat, en dat is iets steviger om op te staan dan een paar jaar geleden.

Is betalen genoeg? De nieuwe royalty-modellen

Pippa bouwt infrastructuur waarmee kunstenaars een vergoeding krijgen wanneer hun werk bijdraagt aan het trainen van modellen zoals Seedance. Het idee: makers melden zich vrijwillig aan, hun stijl of werk wordt gebruikt met toestemming, en ze krijgen een royalty per gebruik. Het is niet de enige speler die dit probeert. Adobe traint Firefly uitsluitend op eigen Adobe Stock-materiaal en licentiedata, met een vergoedingsregeling voor bijdragende fotografen en illustratoren. Getty Images ging een stap verder en bouwde een eigen AI-model volledig op de eigen, al gelicentieerde catalogus.

Het verschil tussen deze aanpakken en de oudere generatie modellen is fundamenteel: hier wordt vooraf toestemming en een licentie geregeld, in plaats van achteraf een vergoeding uitgekeerd nadat werk al zonder overleg is gebruikt. Toch blijven veel kunstenaars sceptisch. Geld lost niet het gevoel op dat je stijl kan worden nagebootst zonder dat je daar echt zeggenschap over hebt. Een vergoeding achteraf voelt voor sommigen als een boete die een bedrijf zichzelf oplegt, niet als een keuze die de maker zelf heeft gemaakt.

Wat dit betekent voor jouw MKB

Dit raakt je op twee manieren. Maak je zelf creatief werk, als fotograaf, illustrator, productontwerper of copywriter, dan is je eigen portfolio vaak gewoon publiek zichtbaar op je website en dus een makkelijke bron voor scrapers. Zet je juist AI-tools in voor marketing, productfoto's of content, dan loop je een ander risico: als onduidelijk is hoe de trainingsdata van een tool is verkregen, kan gegenereerde content lijken op bestaand werk van een ander en tot claims leiden.

Voor de Nederlandse MKB-realiteit betekent dit vooral: behandel AI-gegenereerde content net zo kritisch als je een stockfoto zonder licentie zou behandelen. Vraag je leverancier om uitleg over de herkomst van trainingsdata, kies waar mogelijk voor tools met een transparant licentiemodel, en leg vast welke tools je in je bedrijf gebruikt. Dat is ook relevant richting klanten en, waar persoonsgegevens in beeld zijn, richting de AVG.

Wat dit betekent voor jou

Geld is een eerste stap, geen eindstation. Vanuit Marketing Maatwerk in Enschede zie ik dagelijks MKB'ers die AI-tools inzetten zonder stil te staan bij de herkomst van de content die ze genereren. Mijn advies: check bij elke tool die je gebruikt hoe de trainingsdata is verkregen, en bescherm je eigen werk net zo actief als je van AI-bedrijven verwacht. De regels worden dit jaar strenger en de royalty-modellen van partijen als Pippa laten zien dat de norm verschuift. Wie nu orde op zaken stelt, loopt straks niet achter de feiten aan.

Werkt deze AI-ontwikkeling door in jouw bedrijf? een korte sparring boeken.

Veelgestelde vragen

Wat is het probleem met AI-modellen en kunstenaarsrechten?

Veel generatieve AI-modellen zijn getraind op werk dat zonder toestemming en zonder betaling van het internet is verzameld. Kunstenaars noemen dat een vorm van diefstal en hebben er meerdere rechtszaken over aangespannen.

Betalen AI-bedrijven kunstenaars nu voor trainingsdata?

Een groeiend aantal bedrijven doet dat, waaronder de startup Pippa voor modellen zoals Seedance, en licentiegedreven modellen zoals Adobe Firefly en de eigen AI-tool van Getty Images.

Hoe weet ik of mijn werk is gebruikt om een AI-model te trainen?

Dat is lastig met zekerheid vast te stellen, maar de EU-AI-Act verplicht aanbieders van grote AI-modellen om een samenvatting van hun trainingsdata te publiceren. Dat geeft je een eerste aanknopingspunt.

Kan ik voorkomen dat mijn website wordt gebruikt om AI mee te trainen?

Volledige garantie bestaat niet, maar je kunt TDM-opt-outsignalen toevoegen aan robots.txt, watermerken gebruiken en in je voorwaarden expliciet vastleggen dat AI-training niet is toegestaan zonder overleg.

Welke AI-tools zijn veiliger om te gebruiken qua auteursrecht?

Tools met een transparant licentiemodel, zoals Adobe Firefly en de AI-tools van Getty Images, geven meer zekerheid dan generatoren waarbij de herkomst van trainingsdata onduidelijk blijft.

Moet ik me als Nederlandse MKB-ondernemer zorgen maken over auteursrechtclaims bij AI-content?

Ja, in ieder geval genoeg om erover na te denken. Gebruik je content uit een tool waarvan de trainingsdata onduidelijk is, dan loop je een reëel risico als die content lijkt op bestaand werk van een ander.

Wat is het verschil tussen de aanpak van Pippa en die van Adobe Firefly?

Pippa keert royalty's uit aan makers wanneer hun werk bijdraagt aan bestaande modellen zoals Seedance. Adobe Firefly is vanaf het begin uitsluitend getraind op eigen, al gelicentieerd materiaal met vaste vergoedingen voor bijdragers.