AI DAGELIJKS

ASML tussen VS en China: gevolgen voor AI in je MKB

20 augustus 2026 | Boris Kusters

Inhoud

ASML tussen VS en China: gevolgen voor AI in je MKB

ASML is deze week opnieuw het middelpunt van de handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China. NU.nl meldde gisteren dat de Amerikanen Nederland onder druk zetten om de verkoop van chipmachines aan China vrijwel volledig te verbieden. Voor een bedrijf uit Veldhoven dat de machines bouwt waarmee vrijwel elke geavanceerde chip ter wereld wordt gemaakt, is dat geen klein berichtje tussen de regels.

Je zou kunnen denken: interessant voor de techsector, maar wat heeft dit met mijn bedrijf te maken? Meer dan je op het eerste gezicht zou zeggen. Elke AI-tool die je gebruikt, van ChatGPT tot Claude tot een simpele chatbot op je eigen website, draait uiteindelijk op chips die ergens in deze internationale keten zijn gemaakt. Hapert die keten, dan merk je dat op termijn terug in de prijs en beschikbaarheid van de AI-diensten waar jouw MKB inmiddels op leunt.

In dit artikel leg ik uit wat er precies speelt, waarom Nederland steeds weer de klos is, en vooral: wat dit concreet betekent voor de AI-keuzes die je als ondernemer maakt.

Wat is er precies aan de hand met ASML?

ASML uit Veldhoven bouwt de meest geavanceerde lithografiemachines ter wereld. Zonder deze apparaten kunnen chipfabrieken zoals TSMC geen moderne processoren of AI-chips produceren. Dat maakt ASML tot een van de belangrijkste schakels in de wereldwijde technologie-industrie, en tegelijk tot een aantrekkelijk drukmiddel in de handelsoorlog tussen Washington en Peking.

Sinds 2023 mag ASML zijn nieuwste EUV-machines al niet meer aan Chinese klanten verkopen, op last van de Nederlandse overheid die daarmee gehoor gaf aan Amerikaanse druk. Nu gaat het een stap verder: de VS wil dat ook de verkoop van de oudere, minder geavanceerde DUV-machines vrijwel volledig stopt. Die machines zijn minder spectaculair, maar leveren wel een substantieel deel van de omzet van ASML in China op.

Waarom is Nederland telkens weer de speelbal?

Nederland zit hier klem tussen twee grootmachten. Economisch is China een belangrijke afzetmarkt voor ASML: een fors deel van de omzet komt daarvandaan. Tegelijk is Nederland via de NAVO en handelsverdragen nauw verbonden met de Verenigde Staten, die chips inmiddels als een kwestie van nationale veiligheid behandelen. Chips zitten niet alleen in laptops en telefoons, maar ook in de servers waarop AI-modellen worden getraind en in defensiesystemen.

De Nederlandse overheid moet daarom voortdurend een lastige afweging maken: te veel meebewegen met Washington kost ASML omzet en Nederland exportinkomsten, te weinig meebewegen levert spanningen op met de belangrijkste bondgenoot. Dat dilemma is niet nieuw, maar wordt met elke escalatie scherper.

Wat betekent dit voor de AI die jij gebruikt?

De chips die ASML indirect mogelijk maakt, zijn dezelfde chips waarop grote AI-modellen draaien. Nvidia ontwerpt de GPU's, TSMC bakt ze met ASML-machines, en vervolgens trainen bedrijven als OpenAI en Anthropic daar hun modellen op. Elke verstoring in die keten, of het nu een exportverbod, een handelsconflict of een productieprobleem is, werkt uiteindelijk door in de kosten en beschikbaarheid van de AI-diensten die jij dagelijks gebruikt.

We zagen recent nog dat OpenAI en Anthropic elkaar beconcurreren met steeds lagere prijzen, mede mogelijk gemaakt door goedkopere en efficiëntere compute. Een haperende chipketen kan die trend afremmen of zelfs omdraaien. Tegelijk zie je dat de sector zelf ook voorzichtiger wordt: OpenAI kondigde deze week aan het tempo van sommige AI-ontwikkeling te vertragen om veiligheid en beveiliging beter op orde te krijgen. De tijd van alleen maar sneller, goedkoper en groter lijkt voorlopig even op pauze te staan.

Concrete gevolgen voor jouw MKB

Voor de meeste Nederlandse ondernemers verandert er morgen niets zichtbaars. Maar op de middellange termijn zijn er wel een paar dingen om in de gaten te houden. Als chipmachines schaarser worden voor Chinese fabrikanten, kan dat wereldwijd tot krapte in chipproductie leiden, met hogere prijzen voor servers, laptops en de cloud-compute waar AI-tools op draaien, vergelijkbaar met wat we al zagen bij het energieverbruik van een simpele AI-vraag.

Daarnaast is er het risico van vendor lock-in bij één AI-leverancier. Bedrijven die hun hele workflow op één AI-leverancier hebben gebouwd, zonder alternatief, staan zwakker als die leverancier de prijzen moet verhogen door hogere compute-kosten. Dat risico bestond al, maar wordt door dit soort geopolitieke onzekerheid urgenter.

Wat kun je nu al doen als ondernemer

Paniek is nergens voor nodig, maar een beetje voorbereiding wel. Zorg dat je niet volledig afhankelijk bent van één AI-leverancier: een combinatie van bijvoorbeeld Claude en ChatGPT, aangevuld met een open source model voor minder kritieke taken, geeft je flexibiliteit als prijzen of voorwaarden veranderen.

Kijk ook kritisch naar je contracten en abonnementsvormen. Kies waar mogelijk voor maandelijks opzegbare abonnementen in plaats van jaarcontracten, zeker zolang de geopolitieke situatie rond chips onrustig blijft. En vergeet niet dat de AVG en de EU-AI-Act gewoon van kracht blijven, ongeacht waar de onderliggende hardware vandaan komt: jouw verantwoordelijkheid voor zorgvuldige omgang met klantdata verandert niet door een exportverbod in Washington.

Wat dit betekent voor jou

Het ASML-verhaal is groter dan een handelsconflict tussen twee grootmachten. Het is een herinnering dat de AI-tools die je dagelijks gebruikt, uiteindelijk steunen op een fysieke, kwetsbare keten van fabrieken, machines en handelsafspraken. Als Nederlandse ondernemer kun je die geopolitiek niet beïnvloeden, maar je kunt wel zorgen dat jouw bedrijf niet blind afhankelijk is van één schakel daarin.

Mijn advies: blijf nuchter, spreid je AI-leveranciers, en houd je contracten flexibel. Dat is niet alleen slim gezien dit nieuws, het is gewoon goede bedrijfsvoering in een tijd waarin de AI-markt sowieso nog volop in beweging is.

Werkt deze AI-ontwikkeling door in jouw bedrijf? een korte sparring boeken.

Veelgestelde vragen

Wat doet ASML precies?

ASML uit Veldhoven bouwt lithografiemachines waarmee chipfabrikanten zoals TSMC en Samsung de meest geavanceerde chips ter wereld produceren. Zonder deze machines is de productie van moderne processoren en AI-chips vrijwel onmogelijk.

Waarom wil de VS dat Nederland geen chipmachines meer aan China verkoopt?

De Verenigde Staten zien geavanceerde chips als een kwestie van nationale veiligheid, omdat ze zowel in AI-systemen als in defensietechnologie worden gebruikt. Door de export vanuit Nederland te beperken, proberen de VS te voorkomen dat China zijn eigen chipindustrie en AI-capaciteit snel opschaalt.

Wat is het verschil tussen EUV- en DUV-machines van ASML?

EUV-machines maken de nieuwste, kleinste en krachtigste chips en zijn strategisch het gevoeligst. DUV-machines zijn een generatie ouder maar worden nog wereldwijd gebruikt voor een groot deel van de chipproductie, inclusief minder geavanceerde maar commercieel belangrijke chips.

Merk ik als MKB'er iets van dit nieuws in de prijs van ChatGPT of Claude?

Niet meteen. Verstoringen in de chipketen werken meestal pas na maanden door in de prijzen van cloud- en AI-diensten. Het is wel verstandig om de ontwikkelingen te volgen, zeker als je veel AI-abonnementen hebt lopen.

Moet ik nu al mijn AI-strategie aanpassen vanwege het ASML-nieuws?

Niet drastisch, maar het is een goed moment om te checken of je te veel op één AI-leverancier leunt en of je contracten flexibel genoeg zijn. Kleine aanpassingen nu voorkomen grotere problemen als de chipmarkt echt onder druk komt.

Raakt dit nieuws ook Nederlandse clouddiensten en hosting?

Indirect wel. De meeste Nederlandse hostingpartijen draaien op hardware die uiteindelijk ook via dezelfde internationale chipketen tot stand komt. Grote verstoringen kunnen op termijn dus ook hostingkosten beïnvloeden, al is dat effect meestal kleiner dan bij zware AI-compute.