TikTok privacy schikking: les over kinderdata voor MKB

Wat is er precies gebeurd?

TikTok kwam vrijdag 21 augustus 2026 met het Amerikaanse ministerie van Justitie een schikking overeen van 400 miljoen dollar. De zaak draait om vermeende schendingen van de onlineprivacy van kinderen op het platform. De volledige details van de aanklacht zijn nog niet overal openbaar, maar het patroon is bekend: in de Verenigde Staten vallen dit soort zaken doorgaans onder de kinderprivacywet COPPA. Die wet verplicht bedrijven om ouderlijke toestemming te vragen voordat ze gegevens van kinderen onder de 13 jaar verzamelen of gebruiken, bijvoorbeeld voor gepersonaliseerde advertenties.

Het is niet de eerste keer dat TikTok, eigendom van het Chinese ByteDance, tegen de lamp loopt op dit vlak. In 2019 schikte de voorloper Musical.ly al voor 5,7 miljoen dollar met de Amerikaanse toezichthouder FTC. Dat die schikking nu is uitgegroeid tot 400 miljoen dollar, laat zien hoe serieus de Amerikaanse overheid kinderprivacy inmiddels neemt en hoe duur herhaling wordt voor een bedrijf dat de les niet eerder leerde.

Amerikaanse COPPA versus de Europese AVG

De Verenigde Staten en Europa pakken kinderprivacy anders aan, maar de kern is vergelijkbaar. In de VS ligt de grens bij 13 jaar: onder die leeftijd is expliciete ouderlijke toestemming verplicht voordat een bedrijf gegevens mag verzamelen. In Nederland ligt die grens bij 16 jaar. Verwerk je persoonsgegevens van iemand die jonger is, dan heb je onder de AVG in de meeste gevallen toestemming van een ouder of voogd nodig.

Het verschil met de VS is dat de AVG geen aparte kinderwet is zoals COPPA, maar een brede set regels die voor iedereen geldt en extra streng wordt toegepast zodra kinderen in beeld zijn. Dat betekent dat de Autoriteit Persoonsgegevens niet hoeft te wachten op een aparte wet om in te grijpen. De boetebevoegdheid, tot 4 procent van de wereldwijde jaaromzet of 20 miljoen euro, wat van de twee hoger is, staat gewoon al in de AVG zelf.

Wat betekent dit voor de AVG-plicht van jouw MKB

Denk niet te snel dat dit alleen platforms met miljoenen gebruikers raakt. Verkoop je kinderkleding, sportartikelen voor de jeugd, bijlesdiensten, gamingproducten of iets anders waar minderjarigen mee in aanraking komen? Dan verwerk je vrijwel zeker persoonsgegevens van kinderen, via bestelformulieren, nieuwsbriefinschrijvingen, contactformulieren of accountregistraties op je site.

De AVG vraagt dan om drie dingen die je gewoon kunt nalopen: heb je een geldige grondslag voor de verwerking, vraag je toestemming van een ouder wanneer dat nodig is, en verzamel je niet meer gegevens dan strikt noodzakelijk. Een geboortedatumveld dat je alleen gebruikt voor een leeftijdscheck hoeft bijvoorbeeld niet in je CRM te blijven staan nadat die check gedaan is.

Checklist: voorkom dit soort problemen in je eigen bedrijf

Je hoeft geen jurist te zijn om de basis op orde te krijgen. Loop dit lijstje eens langs voor je eigen website en marketingtools:

• Controleer welke formulieren op je site geboortedatum, leeftijd of schoolgegevens vragen, en waarom dat nodig is.
• Zet trackingpixels van TikTok, Meta of Google niet standaard aan voor bezoekers die mogelijk minderjarig zijn.
• Check je cookiebanner: vraag je actief toestemming voordat marketingcookies worden geplaatst, of gebeurt dat al eerder.
• Sluit verwerkersovereenkomsten af met elke tool die klantdata verwerkt, ook gratis tools.
• Bewaar gegevens van kinderen niet langer dan nodig en verwijder ze actief na afloop van een actie of wedstrijd.

Dit zijn geen kostbare aanpassingen. Het is vooral discipline: elke zes maanden even kritisch kijken naar wat je verzamelt en waarom je dat doet.

Gebruik je zelf TikTok voor marketing?

Steeds meer Nederlandse MKB-bedrijven adverteren op TikTok, van lokale horecazaken tot webshops die jongere doelgroepen willen bereiken. Dat mag gewoon, maar let op een paar dingen. Richt je een campagne bewust op een jonge doelgroep, wees dan extra terughoudend met retargeting en met het verzamelen van persoonsgegevens via leadformulieren binnen het platform.

Organiseer je een winactie of giveaway via TikTok? Vraag dan niet meer gegevens dan nodig om de winnaar te bereiken, en wees expliciet in je actievoorwaarden over wat er met die gegevens gebeurt. Een korte, begrijpelijke tekst werkt beter dan een dichtgetimmerde juridische lap tekst die niemand leest. Ook onder de AVG telt begrijpelijkheid gewoon mee.