Deepfake herkennen: wat de NU.nl-nepvideo het MKB leert

Wat ging er mis bij de NU.nl-deepfake

Een onbekende maakte een realistische nepvideo waarin Donna Gijsman, socialredacteur bij NU.nl, dingen zegt die ze nooit heeft gezegd. De video was overtuigend genoeg om op TikTok rond te gaan en mensen bang te maken. Pas na meerdere meldingen verdween de content, en zelfs toen niet meteen overal.

Het pijnlijke punt zit in de handhaving. Platforms als TikTok en Meta hebben in hun voorwaarden staan dat misleidende deepfakes niet zijn toegestaan. Maar tussen die regel en het daadwerkelijk weghalen van een video zit een gat: meldingen worden traag verwerkt, een video is binnen uren gekopieerd en opnieuw geüpload, en de bewijslast ligt vaak bij het slachtoffer.

Met andere woorden: de regels bestaan, maar je kunt er niet op rekenen dat ze je op tijd beschermen.

Waarom een deepfake ook jouw bedrijf raakt

Misschien denk je: ik ben geen nieuwszender, wie maakt er nou een deepfake van mij? Maar je hoeft geen BN'er te zijn om doelwit te worden. De meest voorkomende misbruikvormen treffen juist gewone bedrijven.

Denk aan een nepadvertentie waarin jij of een bekende lokale ondernemer een dubieuze belegging aanprijst. Of een video waarin een 'medewerker' van jouw bedrijf klanten om hun inloggegevens vraagt. Of een nep-testimonial waarin een klant jouw product de hemel in prijst, terwijl die klant niet bestaat. In alle gevallen lift de fraudeur mee op het vertrouwen dat jij hebt opgebouwd.

De schade is reëel: verwarde klanten, reputatieverlies en in het ergste geval mensen die echt geld kwijtraken door oplichting onder jouw naam. En net als bij NU.nl ben jij degene die het gevecht met het platform moet aangaan, niet andersom.

Wat de regels zeggen: EU AI Act en AVG

Goed nieuws: je staat juridisch niet met lege handen. Twee Europese regelingen zijn hier relevant.

De EU AI Act verplicht aanbieders en gebruikers om AI-gegenereerde of gemanipuleerde content, waaronder deepfakes, herkenbaar te labelen. De transparantieregels hiervoor worden gefaseerd ingevoerd en moeten het makkelijker maken om nepcontent als zodanig aan te merken. Het lost het probleem niet vandaag op, maar het geeft toezichthouders een handvat om platforms aan te spreken.

Daarnaast is er de AVG. Een deepfake van een echt persoon verwerkt diens persoonsgegevens, inclusief gezicht en stem, en dat mag niet zomaar. Het slachtoffer kan zich beroepen op het recht op verwijdering en op portretrecht. Voor jou als ondernemer betekent dit dat je bij misbruik niet alleen een beroep doet op de huisregels van een platform, maar ook op de wet.

Wat je nu al kunt doen tegen misbruik

Wachten tot platforms hun handhaving op orde hebben is geen strategie. Met een paar concrete maatregelen verklein je het risico en versnel je je reactie.

Stel een simpele monitoring in. Zoek periodiek op je eigen naam, je bedrijfsnaam en die van bekende medewerkers op de grote platforms, of zet een Google Alert. Hoe eerder je misbruik ziet, hoe groter de kans dat je het stopt voordat het rondgaat.

Zorg dat je echte content herkenbaar is. Plaats video's op je eigen kanalen en website, gebruik consequent je huisstijl en verwijs klanten naar één officiële bron. Hoe duidelijker je eigen, echte aanwezigheid, hoe sneller iets neps opvalt.

Train je team. Spreek af hoe je een melding doet, wie er naar klanten reageert en hoe je verzoeken verifieert. Een korte afspraak vooraf scheelt paniek achteraf.