Bedrijfsidentiteit beschermen tegen deepfakes in je MKB

Wat er bij NU.nl gebeurde

In de wekelijkse hoofdredactie-blog van NU.nl staat het zwart op wit: er ging een nepvideo rond van een van hun presentatoren, gemaakt met AI, waarin diegene dingen zei die nooit zijn uitgesproken. De redactie schrijft dat dit soort video's het wantrouwen in nieuws sowieso al vergroot, en dat een deepfake van je eigen mensen dat effect alleen maar versterkt.

Het past in een breder patroon. Techverslaggever Rutger Otto schreef vorige week in de rubriek Schermtijd al over een ander randje van hetzelfde probleem: wat als een overleden acteur zonder toestemming digitaal tot leven wordt gewekt voor een nieuwe rol? De vraag wie zeggenschap heeft over een digitale kopie van jezelf, of je nu presentator, acteur of ondernemer bent, wordt met de dag actueler.

Waarom dit ook jouw MKB raakt

Je hoeft geen tv-presentator te zijn om doelwit te worden. Deepfake-tools zijn goedkoper en toegankelijker dan ooit, en een paar seconden video of audio van jezelf, bijvoorbeeld uit een webinar, een LinkedIn-video of een klantgesprek, is vaak al genoeg trainingsmateriaal.

Voor een MKB-bedrijf is reputatieschade extra hard, je hebt geen persafdeling of juridische dienst die meteen kan reageren. Een nepvideo waarin "jij" iets beloofd of gezegd hebt wat niet klopt, kan een klant zomaar wegjagen, of erger, een factuur- of betaalfraude in gang zetten waarbij oplichters jouw stem of gezicht gebruiken om een medewerker te overtuigen geld over te maken.

Dit soort AI-fraude met nagemaakte stemmen en gezichten van directeuren komt al voor bij Nederlandse bedrijven, en banken en verzekeraars waarschuwen er inmiddels actief voor.

Zo herken je een deepfake

Er bestaat geen waterdichte test, maar een paar signalen helpen je al een heel eind:

• Kijk naar de mondbeweging: klopt de lipsync echt met het geluid, of loopt het net iets uit de pas?
• Let op knipperen en schaduw: veel deepfakes hebben een onnatuurlijk knipperpatroon of vreemd licht rond gezicht en haarlijn.
• Check de bron: komt de video van een geverifieerd account, of duikt hij alleen op in een groepsapp of anonieme post?
• Luister naar de stem: monotone intonatie, vreemde ademhaling of een net iets te 'gladde' stem is een signaal.
• Doe een omgekeerde zoekopdracht: zoek een still uit de video om te zien of het beeld al eerder, in een andere context, is gebruikt.

Bescherm je bedrijfsidentiteit tegen AI-misbruik

Wachten tot het je overkomt is geen strategie. Een paar concrete stappen helpen al direct.

Spreek binnen je bedrijf een vast protocol af voor grote geldopdrachten of urgente verzoeken: nooit alleen op basis van een spraak- of videobericht, altijd een tweede check via een ander kanaal.

Zet een Google Alert of monitoringtool op je eigen naam en bedrijfsnaam, zodat je snel weet als er iets rondgaat.

Houd rekening met de EU-AI-Act: die verplicht steeds meer aanbieders om AI-gegenereerde content te labelen, wat het makkelijker moet maken om een deepfake te herkennen, al is dat geen garantie. Onder de AVG heeft je eigen beeltenis en stem bovendien een beschermde status, dus bij misbruik heb je wel degelijk een juridische stok achter de deur.

Ook los van deepfakes geldt: hoe transparanter jij zelf bent over waar en hoe je AI gebruikt in je marketing en communicatie, hoe makkelijker klanten straks het verschil zien tussen 'echt van jou' en 'gegenereerd'. Kijk naar de discussie die Midjourney voert met Hollywoodstudio's, die wil juist afdwingen dat studio's openheid geven over hun eigen AI-gebruik. Diezelfde transparantie helpt jou als klein bedrijf net zo goed.