AI-fraude bij verzekeraars: dit betekent het voor je MKB

Wat er precies gebeurt bij verzekeraars

Fraudeurs zetten AI in om facturen te vervalsen en schadefoto's realistischer te maken dan ooit. Denk aan een gedeukte auto die met een paar prompts in een fotobewerkingstool net iets erger wordt gemaakt, of een factuur van een 'reparatiebedrijf' dat nooit heeft bestaan maar er professioneel uitziet. Tools zoals ChatGPT en generatieve functies in Adobe Photoshop maken dit soort vervalsingen laagdrempelig, ook voor mensen zonder technische kennis.

Verzekeraars zetten daar onderzoekers en detectiesystemen tegenover om valse claims te onderscheppen voordat ze worden uitbetaald. Lukt dat niet, dan wordt de schade alsnog vergoed en komt de rekening uiteindelijk bij alle polishouders terecht via hogere premies. Zo simpel is de rekensom.

Waarom dit ook jouw bedrijf raakt

Het meest directe gevolg is de premie. Bedrijfsverzekeringen zoals inventaris-, transport- of aansprakelijkheidsverzekeringen worden duurder als de totale schadelast door fraude stijgt. Dat is geen kwestie van 'als', maar van 'wanneer': verzekeraars verwerken hogere fraudekosten altijd terug in de premies van de hele portefeuille.

Minder voor de hand liggend, maar minstens zo belangrijk: detectiesystemen worden strenger ingesteld nu fraude met AI toeneemt. Dat betekent dat ook eerlijke claims van jouw bedrijf vaker worden getoetst. Heb je een schadefoto bewerkt om hem duidelijker te maken, of gebruikte je een AI-tool om een beschadigd product netjes in beeld te brengen voor de claim? Dan loop je het risico dat het systeem dat aanmerkt als verdacht, ook al was je bedoeling volledig eerlijk.

Hoe verzekeraars AI-fraude opsporen

Verzekeraars in Nederland werken niet los van elkaar. Via het Centraal Informatie Systeem (CIS) wisselen ze gegevens over verdachte claims uit, zodat een fraudepoging bij de ene verzekeraar ook bij de andere opvalt. Branchevereniging Verbond van Verzekeraars coördineert daarnaast initiatieven om fraudedetectie te verbeteren, onder meer met forensische beeldanalyse die kan zien of een foto is bewerkt of gegenereerd.

Die analyse kijkt naar metadata: wanneer en met welk toestel een foto is gemaakt, of er sporen zijn van bewerkingssoftware, en of belichting en schaduwen kloppen. AI-gegenereerde beelden vertonen vaak subtiele fouten die voor het blote oog onzichtbaar zijn, maar voor detectiesoftware niet.

Wat je als ondernemer nu kunt doen

Dien schadeclaims altijd in met de originele foto's, rechtstreeks vanaf je telefoon of camera, zonder filters of bewerkingsapps ertussen. Wil je een foto verduidelijken, stuur dan een extra bewerkte versie mee naast het origineel en meld dat je die hebt aangepast. Transparantie is hier je beste bescherming.

Kijk ook naar de andere kant van hetzelfde probleem: facturatiefraude. Waar verzekeraars vervalste facturen van fraudeurs zien, krijgen MKB-bedrijven steeds vaker AI-gegenereerde nepfacturen of phishingmails van 'leveranciers' die griezelig overtuigend zijn. Check bankgegevens op nieuwe of gewijzigde facturen altijd via een tweede kanaal, bijvoorbeeld telefonisch bij een bekend contact, voordat je betaalt.

Leg intern vast wie welke AI-tools gebruikt voor administratie, foto's of communicatie met verzekeraars en klanten. Dat voorkomt niet alleen fraude, het maakt het ook makkelijker om uit te leggen wat er is gebeurd als een claim onterecht wordt getoetst.

Wat dit betekent voor regels en toezicht

Verzekeraars die AI inzetten om fraude op te sporen, moeten zich houden aan de EU AI-Act en de AVG. Fraudedetectie op basis van foto's en gedrag kan namelijk al snel persoonsgegevens verwerken, en de AI-Act stelt eisen aan transparantie en menselijke controle bij dit soort geautomatiseerde besluitvorming. Voor jou als ondernemer betekent dit dat je bij een afwijzing van een claim mag vragen hoe die beslissing tot stand is gekomen, ook als een algoritme daarbij een rol speelde.

Voor de Nederlandse MKB-realiteit is dat een prettige stok achter de deur: verzekeraars kunnen een claim niet zomaar afwijzen op basis van een black-box-systeem zonder uitleg. Vraag die uitleg ook actief op als je het niet vertrouwt.